QWorks Keşfet
Kalite Bilgi Merkezi.
Kavramları, yöntemleri, standartları ve kalite operasyonlarını anlaşılır rehberlerle keşfedin.
- SözlükKalite Yönetim Sistemi (QMS)Kalite yönetim sistemi; bir kuruluşun ürün ve hizmet kalitesini planlamak, sağlamak, kontrol etmek ve iyileştirmek için kullandığı politika, süreç, sorumluluk ve kayıtların bütünüdür. En yaygın başvuru çerçevesi ISO 9001’dir.
- SözlükKalite Yaşam Döngüsü Yönetimi (QLM)QLM (Quality Lifecycle Management), kalite süreçlerini ayrı kayıtlar olarak değil, planlamadan olaya, olaydan doğrulanmış kapanışa ve öğrenmeye uzanan tek bir yaşam döngüsü olarak yönetme yaklaşımıdır.
- SözlükISO 9001ISO 9001, kalite yönetim sistemi şartlarını tanımlayan uluslararası standarttır. Sektörden bağımsızdır ve belgelendirmeye esas alınabilir; IATF 16949 ve AS9100 gibi sektör standartları bu temel üzerine kuruludur.
- SözlükUygunsuzluk (NCR)Uygunsuzluk, bir şartın karşılanmamasıdır: ürün, süreç ya da sistem beklenen gerekliliği yerine getirmez. Uygunsuzluk raporu (NCR — Nonconformance Report) bu durumun kayıt altına alındığı belgedir.
- SözlükDüzeltmeDüzeltme, tespit edilen bir uygunsuzluğu ortadan kaldırmak için yapılan faaliyettir: hatalı parçayı yeniden işlemek, kaydı düzeltmek gibi. Uygunsuzluğun nedenini ortadan kaldırmaz.
- SözlükDüzeltici FaaliyetDüzeltici faaliyet, bir uygunsuzluğun nedenini ortadan kaldırarak tekrar etmesini önlemek için yapılan faaliyettir. Kök neden anlaşılmadan tanımlanan aksiyon çoğu zaman yalnızca düzeltmedir.
- SözlükÖnleyici FaaliyetÖnleyici faaliyet, henüz gerçekleşmemiş potansiyel bir uygunsuzluğun nedenini ortadan kaldırmak için yapılan faaliyettir. Güncel ISO 9001 sürümünde ayrı bir madde yerine risk temelli düşünce içinde ele alınır.
- SözlükCAPACAPA (Corrective and Preventive Action), uygunsuzlukların ve potansiyel uygunsuzlukların nedenlerini bulup ortadan kaldırmaya yönelik sistematik süreçtir. Özellikle medikal cihaz ve ilaç gibi düzenlenmiş sektörlerde yerleşik bir terimdir.
- Sözlük8D8D, bir problemi ekip halinde, sekiz adımlı yapılandırılmış bir yaklaşımla çözme yöntemidir. Otomotivde yaygınlaşmıştır ve müşteriler tedarikçilerden çoğu zaman 8D raporu ister.
- SözlükGeçici ÖnlemGeçici önlem (containment), kalıcı çözüm bulunana kadar müşteriyi ve sonraki süreçleri uygunsuz üründen korumak için hemen alınan tedbirdir: ayırma, karantina, %100 kontrol ya da sevkiyat durdurma gibi.
- SözlükKök Neden Analizi (RCA)Kök neden analizi (RCA), bir problemin görünen belirtisi yerine onu doğuran temel nedeni bulmaya yönelik yöntemlerin genel adıdır. Doğru kök neden, düzeltici faaliyetin gerçekten işe yaramasının ön koşuludur.
- Sözlük5 Neden (5 Why)5 Neden, bir problemin nedenini art arda "neden?" sorusuyla derinleştiren basit bir kök neden tekniğidir. Beş sayısı kural değil, yüzeyde durmamak için bir hatırlatıcıdır.
- SözlükIshikawa DiyagramıIshikawa (balık kılçığı ya da neden-sonuç) diyagramı, bir problemin olası nedenlerini kategoriler altında görsel olarak düzenleyen araçtır. Üretimde sık kullanılan kategoriler 6M olarak bilinir.
- SözlükOluşum ve Kaçış Kök NedeniBir problemin genellikle iki ayrı kök nedeni vardır: oluşum nedeni (hata neden oluştu?) ve kaçış nedeni (hata neden yakalanmadan müşteriye ulaştı?). Birçok uygulama bunlara sistemik nedeni de ekler.
- SözlükEtkinlik DoğrulamaEtkinlik doğrulama, uygulanan düzeltici faaliyetin problemi gerçekten ortadan kaldırıp kaldırmadığının, önceden tanımlanmış bir ölçüt ve süreyle kanıtlanmasıdır. Aksiyonun tamamlanması, etkili olduğu anlamına gelmez.
- SözlükFMEAFMEA, bir tasarımın (DFMEA) ya da prosesin (PFMEA) nasıl hata verebileceğini, bu hataların etkilerini ve nedenlerini sistematik olarak analiz edip riski önceden azaltmaya yönelik yöntemdir. Otomotivde güncel başvuru AIAG & VDA FMEA El Kitabı’dır.
- SözlükAPQPAPQP (Advanced Product Quality Planning), yeni bir ürünün ya da değişikliğin müşteri gerekliliklerini karşılayacak şekilde, fazlara ayrılmış ve kapı kontrollü bir planla geliştirilmesini sağlayan çerçevedir.
- SözlükPPAPPPAP (Production Part Approval Process), tedarikçinin seri üretim prosesinin müşteri gerekliliklerini tutarlı biçimde karşılayabildiğini kanıtlayan onay sürecidir. Kanıtlar, müşterinin istediği sunum seviyesine göre bir dosya halinde sunulur.
- SözlükSPCSPC, bir prosesin davranışını istatistiksel yöntemlerle, özellikle kontrol grafikleriyle izleyerek olağan değişkenliği özel nedenlerden ayırmayı ve prosese zamanında müdahale etmeyi sağlar.
- SözlükMSAMSA, bir ölçüm sisteminin (cihaz, yöntem, operatör ve ortam) ürettiği verinin karar vermek için yeterince güvenilir olup olmadığını değerlendiren çalışmalardır. Güvenilmeyen ölçüm, doğru ürünü reddettirir ya da hatalıyı geçirir.
- SözlükKontrol PlanıKontrol planı, ürün ve proses karakteristiklerinin nasıl kontrol edileceğini tanımlayan dokümandır: neyin, hangi yöntemle, hangi sıklıkta ölçüleceği ve sapma olursa ne yapılacağı. Prototip, seri öncesi ve seri üretim safhaları için hazırlanabilir.
- SözlükÖzel KarakteristikÖzel karakteristik; güvenliği, yasal uygunluğu, montajı ya da fonksiyonu etkileyebildiği için özel kontrol gerektiren ürün veya proses karakteristiğidir. Müşteri ya da kuruluş tarafından belirlenir ve genellikle müşteriye özgü sembollerle işaretlenir.
- SözlükDenetim BulgusuDenetim bulgusu, toplanan denetim kanıtının denetim ölçütleriyle karşılaştırılmasının sonucudur. Uygunsuzluk (genellikle majör/minör), gözlem ya da iyileştirme fırsatı olarak sınıflandırılabilir.
- SözlükSCARSCAR (Supplier Corrective Action Request), tedarikçi kaynaklı bir uygunsuzluk için tedarikçiden kök neden analizi ve düzeltici faaliyet istenmesidir. Tedarikçinin yanıtı çoğu zaman 8D formatında beklenir.
- SözlükSLAKalite operasyonunda SLA, bir işin ya da adımın ne kadar sürede tamamlanması gerektiğini tanımlayan süre hedefidir: şikâyete ilk yanıt, geçici önlem, 8D raporu gibi. Hedefler çoğu zaman müşteri şartlarından gelir.
- SözlükEskalasyonEskalasyon, bir iş süre hedefini aştığında ya da risk yükseldiğinde konunun önceden tanımlı kurallarla doğru karar seviyesine taşınmasıdır. Amaç suçlu aramak değil, kararın zamanında verilmesidir.
- SözlükIATF 16949IATF 16949, otomotiv sektörüne özgü kalite yönetim sistemi standardıdır. ISO 9001 ile birlikte uygulanır ve OEM’lerin müşteri özel şartlarıyla tamamlanır; belgelendirme IATF’nin tanıdığı belgelendirme kuruluşlarınca yapılır.
- SözlükAS9100AS9100 (IAQG 9100 serisi), havacılık, uzay ve savunma kuruluşları için kalite yönetim sistemi şartlarını tanımlayan standarttır. ISO 9001 üzerine kuruludur ve sektöre özgü ek şartlar içerir; yaygın sürümü AS9100D’dir.
- SözlükISO 10002ISO 10002, kuruluşlarda şikâyet yönetim sürecinin planlanması, tasarlanması, işletilmesi, sürdürülmesi ve iyileştirilmesi için kılavuz sunan standarttır. Bir şart standardı değil, kılavuzdur; genel kalite yönetim sisteminin bir süreci olarak kullanılabilir.
- SözlükVDA 6.3VDA 6.3, Alman otomotiv sanayii derneği VDA tarafından yayımlanan proses denetimi yöntemidir. Ürün oluşum sürecini soru kataloğu üzerinden puanlayarak değerlendirir; birçok OEM tedarikçilerinden bu denetimi ister.
- SözlükMüşteri Özel Şartları (CSR)Müşteri özel şartları (CSR), otomotiv OEM’lerinin IATF 16949’a ek olarak tedarikçilerinden beklediği kendi şartlarıdır. Yanıt süreleri, problem çözme formatı, özel karakteristik sembolleri ve onay süreçleri gibi konuları kapsayabilir.
- SözlükEYDEPEYDEP, Türkiye’de savunma sanayii ekosistemindeki kuruluşların yetkinlik ve kapasitelerini değerlendirmeye ve geliştirmeye yönelik bir programdır. Bir kalite standardı değil, değerlendirme ve geliştirme programıdır; güncel süreç ve kapsam için resmî EYDEP kaynağına bakılmalıdır.
- RehberQLM nedir? QMS’den nasıl ayrılır?Quality Lifecycle Management’ın ne olduğu, hangi boşluğa isim verdiği ve klasik kalite yönetim sistemi beklentisinden nerede ayrıldığı.
- RehberKalite kaydı ile kalite operasyonu arasındaki farkKayıt sistemi sorusu “ne oldu?”dur; operasyon sorusu “şimdi kim ne yapmalı, risk nerede?”. Aradaki farkın nerede görünür hale geldiği.
- Rehber8D formu neden tek başına çalışan bir problem çözme sistemi değildir?D1–D8 bir metodolojidir; form ise onun çıktısı. Metodolojinin görev, kanıt, kontrol noktası ve karara dönüşmediği yerde 8D bir rapora indirgenir.
- AraçKalite Operasyonu Stres Testi12 soru, dört boyut. Güçlü alanlarınızı, en kritik kırılmalarınızı ve tek bir sonraki adımı görün. Cevaplar tarayıcınızdan çıkmaz.
- AraçKalite Operasyonu Olgunluk ModeliDört boyutu ayrı ayrı değerlendirin; olgunluk profilinizi ve en büyük boşluğunuzu görün. Yaklaşık 2 dakika.
Sonuç bulunamadı. Farklı bir terim deneyin ya da sözlüğün tamamına bakın. Sözlüğün tamamı →
Konuya göre keşfedin
Nereden başlamak istersiniz?
Kalite Temelleri
Kalite yönetim sistemi, uygunsuzluk ve düzeltici faaliyetin temel dili.
QMSQLMISO 9001NCRDüzeltmeDüzeltici FaaliyetÖnleyici Faaliyet
Problem Çözme
8D, CAPA, kök neden analizi ve geçici önlem.
CAPA8DGeçici ÖnlemRCA5 WhyIshikawa DiyagramıOluşum ve Kaçış Kök NedeniEtkinlik Doğrulama
Ürün ve Proses Kalitesi
FMEA, APQP, PPAP, Kontrol Planı, SPC ve MSA.
Denetim ve Takip
Denetim bulgusu, tedarikçi aksiyonu, termin ve eskalasyon.
Standartlar ve Gereklilikler
IATF 16949, AS9100, ISO 10002, VDA 6.3, CSR ve EYDEP.
Başlangıç rehberleri
Kalite operasyonunu farklı gösteren üç yazı.
- “Zaten bir kalite sistemimiz var. QLM neyi farklı yapıyor?”QLM nedir? QMS’den nasıl ayrılır?Quality Lifecycle Management’ın ne olduğu, hangi boşluğa isim verdiği ve klasik kalite yönetim sistemi beklentisinden nerede ayrıldığı.~9 dk · Okuyun →
- “Dijitalleştik. Peki neden hâlâ herkes birbirini arıyor?”Kalite kaydı ile kalite operasyonu arasındaki farkKayıt sistemi sorusu “ne oldu?”dur; operasyon sorusu “şimdi kim ne yapmalı, risk nerede?”. Aradaki farkın nerede görünür hale geldiği.~11 dk · Okuyun →
- “8D prosedürümüz var. Neden aynı problem tekrar ediyor?”8D formu neden tek başına çalışan bir problem çözme sistemi değildir?D1–D8 bir metodolojidir; form ise onun çıktısı. Metodolojinin görev, kanıt, kontrol noktası ve karara dönüşmediği yerde 8D bir rapora indirgenir.~12 dk · Okuyun →
Öğrenme yolları
Adım adım öğrenin.
Her yol, birbirini tamamlayan kavramları doğru sırayla açar.
6 adım
Müşteri şikâyeti yönetimini öğrenin
Şikâyetin kabulünden doğrulanmış kapanışa kadar temel kavramlar.
11 adım
Otomotiv kalite sistemi
Bir otomotiv tedarikçisinin kalite dünyasının temel taşları.
7 adım
Havacılık ve savunmada kalite
AS9100 ortamında uygunsuzluk, aksiyon, denetim ve tedarikçi takibi.
Standartlar ve gereklilikler
Hepsi standart değil. Farkı bilmek önemli.
Standart, kılavuz, denetim yöntemi, müşteri gerekliliği ve değerlendirme programı farklı şeylerdir. Her birinin kısa açıklaması ve resmî kaynağı:
Standart
IATF 16949
IATF 16949, otomotiv sektörüne özgü kalite yönetim sistemi standardıdır.
Standart
AS9100
AS9100 (IAQG 9100 serisi), havacılık, uzay ve savunma kuruluşları için kalite yönetim sistemi şartlarını tanımlayan standarttır.
Standart
ISO 9001
ISO 9001, kalite yönetim sistemi şartlarını tanımlayan uluslararası standarttır.
Kılavuz
ISO 10002
ISO 10002, kuruluşlarda şikâyet yönetim sürecinin planlanması, tasarlanması, işletilmesi, sürdürülmesi ve iyileştirilmesi için kılavuz sunan standarttır.
Denetim yöntemi
VDA 6.3
VDA 6.3, Alman otomotiv sanayii derneği VDA tarafından yayımlanan proses denetimi yöntemidir.
Müşteri gerekliliği
CSR
Müşteri özel şartları (CSR), otomotiv OEM’lerinin IATF 16949’a ek olarak tedarikçilerinden beklediği kendi şartlarıdır.
Değerlendirme programı
EYDEP
EYDEP, Türkiye’de savunma sanayii ekosistemindeki kuruluşların yetkinlik ve kapasitelerini değerlendirmeye ve geliştirmeye yönelik bir programdır.
Araçlar
Okumak yerine ölçün.
Kalite Operasyonu Stres Testi
12 soru, dört boyut. Güçlü alanlarınızı, en kritik kırılmalarınızı ve tek bir sonraki adımı görün. Cevaplar tarayıcınızdan çıkmaz.
Teste başlayın →Kalite Operasyonu Olgunluk Modeli
Dört boyutu ayrı ayrı değerlendirin; olgunluk profilinizi ve en büyük boşluğunuzu görün. Yaklaşık 2 dakika.
Değerlendirmeye başlayın →
Kalite Sözlüğü
Terimleri 30 saniyede anlayın.
Her terim için kısa cevap, nasıl çalıştığı, sık karıştırılanlar ve sık yapılan hatalar.
Sözlüğün tamamı →Yayın standardımız
Kaynaksız iddia kullanmıyoruz.
- Kaynağı belirsiz sektör istatistiği ve ölçüm yöntemi olmayan iyileştirme yüzdesi yayınlamayız.
- Standart metinlerini kopyalamayız; kendi cümlelerimizle açıklar, resmî kaynağa bağlantı veririz.
- Her içerikte güncelleme tarihi yer alır; ürün, içeriğin sonunda ve kısa geçer.
Kalite operasyonunuzu ölçün.
12 soruluk stres testiyle operasyonunuzun güçlü ve kırılgan noktalarını birkaç dakikada görün.